معرفی اجمالی نفس

هیئت عاشقان امامت و ولایت- معرفی اجمالی نفس

نفس انسان مجموعه‌ای از احساسات، عواطف، تمایلات، واکنش ها، شهوات، آرزوها و خواسته‌ها و دوست‌داشتن‌ها می‌باشد.

خواسته‌های بد نفسانی با خواسته‌های خدا در تضاد هستند، خواسته‌های خدا که از روی حکمت است، انسان را به تکامل می‌رساند اما خواسته‌های نفس اماره، انسان را به تاریکی و ظلمت می‌کشاند. هرگاه انسان به خواسته های نفس که مطابق خواسته‌های خدا نباشد عمل نماید ، نفسش قوی شده و طغیان می‌کند.

نفس از فکر، نیروی سامعه، نیروی باصره و سایر توانایی‌های انسان برای اداره جسم استفاده می‌کند. نفس را باید تربیت کرد چرا که همواره می‌خواهد از امور خوب (مانند نماز) گریزان باشد.در نماز نفس می‌آید و به جای روح می‌نشیند و حواس انسان را به جای دیگری می‌برد. انسان باید در نماز افکارش را مثل پرنده‌ای در دست بگیرد و نگذارد افکارش به هر جایی برود، این نفس انسان است که فکر را به این طرف و آن‌ طرف می‌برد، اگر نفس تربیت شود فکر این طرف و آن طرف نمی‌رود، حال اگر اجزای نماز کم کم به خورد نفس داده شود مثلاً در ابتدا معنایالله اکبر، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِیمِ و الْحَمْدُ لِلَّهِ به آن تفهیم شود، آرام‌ آرام و به تدریج نفس تربیت خواهد شد. در واقع نفس این طرف و آن طرف نمی رود، بلکه نفس با استفاده از فکر، ذهن انسان را به هر طرف بخواهد می‌برد.

نفس خواهشهایی دارد که باید با آن‌ها مبارزه کرد، هواها را باید از نفس گرفت، هواهای نفسانی همان لذّت‌ها هستند. در اینجا برای شناخت هرچه بهتر نفس و درک تفاوت آن با روح به یک مثال زیبا اشاره می کنیم: در این عالم معمولاً هر دو چیز متفاوتی که در کنار یکدیگر قرار بگیرند بر روی هم اثر می‌گذارند مثلاً قرار گرفتن آب در کنار آهن باعث زنگ‌ زدگی آهن می‌شود و یا قرار دادن شیر در کنار حرارت باعث «رو» گرفتن شیر می‌شود. حالا اگر هر کدام از اینها را جدا از هم قرار بدهیم هیچ اتفاقی نمی افتد . پس قرارگرفتن روح در کنار بعد حیوانی باعث می شود همانند حرارت دادن شیر که رو گرفته روح نیز «رو» بگیرد «رو» گرفتن روح همان نفس و خواستها می باشد .

اگر شاکله جسمانی پاک باشد این خواسته ها را بهتر می توان سامان دهی کرد اما اگر شاکله جسمانی از حرام شکل گرفته باشد کار برای مهار خواسته های نفس مشکل تر می شود . یعنی نفس انسان در این حالت گرایش عجیبی به بدی پیدا می کند . نفسی که عصاره‌ی روح می باشد اگر بسمت بدی تمایل پیدا کند اثر بد روی روح انسان می گذارد مانند سرشیری که روی شیر را گرفته اما سرشیر خراب شده باشد ، شیر نیز خراب می شود. حقیقت انسان روح خدایی اوست .این که قرآن می فرماید : «…نفس آنچه کسب کند بدان گرفتار می‌شود.» (انعام، ۷۰) یعی چه ؟ با توضیحی که در بالا داده شد . معلوم شد روح با نفس یکی است اما با این تفاوت که نفس وسیله ای شده است جهت پرورش آن البته اگر نفس در ست تربیت شود .

پس نفس اگر خوب تربیت نشود تمایل به بعد روحانی پیدا نمی کند و همان گونه که در قرآن آورده شده می شود حیوان و یا اینکه پست تر از حیوان ، اما اگر او را خوب تربیت کنیم ملکوتی می شود . لازم بذکر است زمانی انسان می تواند خواسته‌های بعد روحانی را تامین کند که با خواسته های غیر خدایی نفس مخالفت کرده باشد در غیر این صورت نفس تنها خواسته‌های بعد حیوانی انسان را تامین می کند . این طبیعت یک بعدی بودن روح است که وقتی در کنار بعدی دیگر خصوصا بعد حیوانی قرار بگیرد خواسته هایش بطور نا‌خودآگاه و طبیعی به بعد حیوانی گرایش پیدا کند ؛ بدلیل همین زرق و برق ها و لذتهای دنیاییست که تحت تاثیر قرار می گیرد. از این رو امتحان و آزمایش معنا پیدا می کند . خداوند برای راهنمایی وکمک به انسان برای مهار نفس نعمت عقل را به اوعطا نمود.

اشتراک گذاری مطلب:
Email this to someone
email
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on LinkedIn
Linkedin

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دوازده − 1 =

۱۰ دیدگاه‌

  1. ناشناس گفت:

    سپاسگزارم.معنای نفس و روح را خیلی ملموس توضیح دادید.

  2. ناشناس گفت:

    صمیمانه سپاسگزارم
    بسیار عالی و جامع بود.
    جزاک الله خیرا

  3. ناشناس گفت:

    مطلب خیلی عالی و روان فرمودید.
    بسیار ممنون و متشکرم

  4. ناشناس گفت:

    بسیار سپاسگزارم از متن روان و ساده و‌جذابتان

  5. ناشناس گفت:

    خیلی زیبا بود
    احسنت به شما مدیر سایت
    خدا خیرتون بده
    فی امان الله