ذکر و یاد خداوند

ذکر و یاد خدا

امام علی علیه السلام می‌فرماید:
أفِيضُوا في ذِكرِ اللّه ِ فإنّهُ أحسَنُ الذِّكرِ ، و ارغَبوا فيما وَعَدَ المُتَّقينَ فإنَّ وَعدَهُ أصدَقُ الوَعدِ.
خدا را فراوان ياد كنيد، كه ياد خدا بهترين ياد است، و به آنچه خداوند به پرهيزگاران وعده داده است روى آوريد؛ زيرا كه وعده خدا راست ترين وعده است. (نهج البلاغة: الخطبة ۱۱۰)

امام علی علیه السلام می‌فرماید:
يا كميلَ بنَ زيادٍ، سَمِّ كُلَّ يومٍ بِاسمِ اللّه ِ و لا حَولَ و لا قُوَّةَ إلاّ باللّه ِ و تَوَكَّلْ عَلَى اللّه ِ ، و اذكُرْنا و سَمِّ بِأسمائنا و صَلِّ علَينا و استَعِذْ بِاللّه ِ رَبِّنا ، و ادرَأْ بذلكَ عن نفسِكَ و ما تَحُوطُهُ عِنايَتُكَ ، تُكْفَ شَرَّ ذلكَ اليَومِ إنْ شاءَ اللّه ُ.
اى كميل بن زياد! هر روز نام خدا را ببر و «لا حول و لا قوّة إلاّ باللّه » بگو و به خدا توكّل نما و ياد ما كن و نام ما را ببر و بر ما درود فرست و به پروردگار ما اللّه، پناه بر و بدين وسيله [بدى را] از خودت و آنچه به تو تعلّق دارد دور كن، تا به خواست خدا از شرّ آن روز ايمن باشى.
(بحار الأنوار : ۷۷/۲۶۶/۱)

ذکر

ذکر زبانی به جا آوردن حمد و ثنای الهی، نجواکردن (آهسته حرف زدن)، درد دل کردن، درخواست کمک از درگاه خدای سبحان و پناه بردن از شر شیاطین انس و جن به آن بارگاه مقدس است.
ذکر زبانی گرچه از تمام مراتب ذکر، نازل‌تر است ولی در عین حال مفید فایده است. زیرا که زبان در این ذکر به وظیفه خود قیام کرده و به علاوه ممکن است، این تذکّر پس از مداومت و قیام به شرایط آن، اسباب باز شدن زبان قلب نیز بشود.
در روایات اهل بیت (علیهم‌السّلام) این‌گونه ذکر، زیاد به چشم می‌خورد و حتی مورد سفارش قرار گرفته است. چنانچه خود آن بزرگواران نیز در این زمینه الگوی پیروان خود هستند.

انسان می‌داند که بدون ذکر و یاد خداوند حیات معنوی ندارد، همچنانکه ماهی بدون آب و انسان بدون اکسیژن حیات جسمانی ندارد. انسان بدون حیات معنوی و ذکر، همچون مرده متحرک است، لذا حیات خویش را در ارتباط با خداوند باید جستجو کند.

دائم الذکر بودن و طهارت ظاهر و باطنی و طمأنینه و انبساط خاطر و… همه از تداوم ذکر حاصل می‌شود. همین که انسان توفیق ذکر گفتن پیدا کند، و همیشه ذاکر باشد. بقیه امور به مرور سامان خواهد یافت. آدمی نباید بنشیند و بگوید تا تمام مقدمات فراهم نشود، من ذکر نمی‌گویم، هم باید ذکر گفت و هم شرایط اثرگذاری ذکر را فراهم کرد.

خداوند می‌فرماید: «یا ایها الذین آمنوا اذکرواالله ذکراً کثیراً؛ خداوند را زیاد یاد کنید». مراد از ذکر کثیر -که هم ذکرهای زبانی را شامل می‌شود و هم ذکرهای قلبی را- این است که انسان در همه حال به یاد خدا باشد و او را یاد کند.

امام صادق عليه السلام:
كانَ أبي عليه السلام كَثيرَ الذِّكرِ لَقَد كُنتُ أمشي مَعَهُ وَ إنَّهُ لَيَذكُرُ اللّه َ ، وَ آكُلُ مَعَهُ الطَّعامَ وَ إنَّهُ لَيَذكُرُ اللّه َ ، وَ لَقد كانَ يُحَدِّثُ القَومَ وَ ما يَشغَلُهُ ذلك عَن ذِكرِ اللّه ِ وَ كُنتُ أرى لِسانَهُ لازِقا بِحَنَكِهِ يَقولُ ; لا إلِهَ إلاّ اللّه َ ، وَ كانَ يَجمَعُنا فَيَأمُرُنا بِالذِّكرِ حَتَّى تَطلُعَ الشَّمسُ وَ يَأمُرُ بِالقَراءَةِ مَن كانَ يَقرَأُ مِنّا وَ مَن كانَ لا يَقرَأُ مِنّا أمَرَهُ بِالذِّكرِ.
پدرم عليه السلام بسيار ذكر خدا می‌گفت، هر وقت با ايشان راه می‌رفتم می‌ديدم ذكر خدا می‌گويد. هر وقت با ايشان غذا می‌خوردم می‌دیدم ذكر خدا می‌گويد. با مردم مشغول صحبت كردن بود، امّا اين كار او را از ذكر خدا باز نمی‌داشت. می‌دیدم زبانش به كامش چسبيده است و لا إله إلاّ اللّه می‌گويد. او ما را جمع می‌كرد و دستور می‌داد تا هنگام طلوع آفتاب ذكر بگوييم. به كسانى از ما كه قرآن بلد بوديم می‌فرمود قرآن بخوانيم و به كسانى كه قرآن خواندن نمی‌دانستند، دستور می‌داد ذكر بگويند.
(الكافی: ۲ / ۴۹۹ / ۱)

حیات دل

اگر انسان چند دقیقه نفس نکشد، خواهد مرد. زیرا هر لحظه به هوا نیاز دارد و هیچ لحظه‌ای نیز نیست که به دلش خطور کند که از تنفس کردن خسته شده است. یاد خدا هم تنفس دل است و دل انسان با یاد خدا زنده است و اگر بخواهیم دلمان زنده بماند باید در هر لحظه به یاد خدا باشیم.
پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) می‌فرمایند: با یاد خدا دل‌ها زنده می‌شوند و با فراموش کردن او می‌میرند.

ذکر مایه طرد شیطان

یکی از مهم‌ترین ثمرات ذکر خدا، مصون ماندن از مکر فریبنده شیطان است که می‌خواهد بال پرواز به سوی خوبی‌ها را بشکند و در منجلاب دنیا زمین‌گیر کند و با یاد خداست که بینی شیطان به خاک مالیده می‌شود.
حضرت علی (علیه‌السّلام) می‌فرمایند: یاد خدا ستون ایمان است و مایه مصون ماندن از شیطان.

توفیق ذکر

اگر خداوند قدرت و توانایی و توفیق ذکر به بنده‌ای ندهد، بنده قدرت بر ذکر گفتن ندارد، پس توفیق ذکر هم شکر می‌خواهد و هرچه شکر نعمتهای خداوند بیشتر و بیشتر انجام گیرد فیض خداوند نیز بیشتر شامل آدمی می‌گردد.

حضرت علی در دعای کمیل می‌فرماید: «واجعل لسانی بذکرک لهجاً؛ و اسئلک بجودک… ان تلهمنی ذکرک»

خداوند می‌فرماید: «الذین یذکرون الله قیاما و قعوداً و علی جنوبهم؛ کسانی که در حال ایستاده و نشسته و خوابیده بر پهلو به ذکر خدا مشغول اند» (سوره آل عمران، آیه ۱۹۱)

مومن تا زمانی که در یاد خداست، مثل آن است که در نماز است. اکثر عبادتهای انسان حد و مرزی دارد. زمان خاصی دارد و یا مکان خاصی، تنها عبادتی که هیچ قیدی ندارد، ذکر است.

اشتراک گذاری مطلب:
Share on Facebook
Facebook
Email this to someone
email
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on LinkedIn
Linkedin

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نوزده − 16 =