جبر و اختیار

هیئت عاشقان امامت و ولایت- جبر و اختیار

اینکه می‌گویند نه جبر است نه اختیار منظور چیست؟

برای فهمیدن این موضوع لازم است گریزی بزنیم به نظمِ نظام هستی.

همانطور که همه مطلع می‌باشند نظم و نظام هستی به وسیله‌ی خدای عادل، حکیم، مدیر و مدبّر اداره می‌شود.

اگر خداوند عزّوجل اختیار کامل را به انسان می‌داد یعنی انسان می‌توانست سود و زیان خود و دیگران را تعیین نماید، شریکی می‌شد در مقابل خودش.

آن‌وقت نه خالق مشخص بود نه مخلوق! و بدین دلیل نظم آفرینش بر هم می‌خورد. و یا اگر جبرِ تنها می‌بود نه بهشت و جهنم، نه ثواب و عِقاب معنا پیدا نمی‌کرد.

پس موضوع چیست؟

موضوع اصلی خالق است و مخلوق. در این عالم باید فرق مخلوق از خالق مشخص باشد. روی همین حساب اختیار انسان در راستای اختیار خالقش می‌باشد و این نوع اختیار جدا کننده‌ی خالق از مخلوق است.

پس بدلیل ضعف مخلوق محدود اختیار نباید به طور کامل در دست مخلوق باشد؛ چرا که انسان جاهل به عالم غیب نظم نظام هستی را برهم می‌زند. آنوقت کسی که نباید زیان ببیند زیان می بیند و به آن کس که نباید سود برسد، سود می‌سد.

تمام عالَم هستی به اراده‌ی پروردگار، هستی پیدا کرده و بی‌اذن او برگی از درختی نمی‌افتد. و اوست که می‌داند چگونه بایداین نظام هستی را اداره کند.

یعنی بر اساس اعمال انسانها می‌داند چه کسی باید به چه اندازه سود و یا زیان ببیند.

اوست که بر تمام عالم غیب آگاهی دارد.

فَمَنْ یَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرة خَیراً یَرَه
پس هرکس که هم‌وزن ذره‌ای نیکی کند (نتیجه‌ی) آن را خواهد دید.
وَ مَنْ‌ یَعْمَلْ‌ مِثقالَ‌ ذَرَة شَراً یَرَه.
و هر که هم‌وزن ذره‌ای بدی کند (نتیجه‌ی) آن را خواهد دید.
(سوره‌ی الزلزله آیات ۸و۷)

پس نتیجه می‌گیریم اختیار انسان‌ها دارای محدودیت و خط قرمز می‌باشد که خدا نمی‌گذارد انسان از آن عبور کند. و این خط قرمزها همان جبر است اما جبری که باعث می شود انسان با اختیاری که دارد تیشه به ریشه خود نزند؛ چرا که خط قرمزها همان حکمت‌های الهی هستند.

بنابراین اگر گفته شده نه جبر است نه اختیار به این خاطر است که اگر انسان دارای اختیار مطلق می‌بود همه چیز را خراب می‌کرد و اگر جبر مطلق می‌بود، انسان مورد حسابرسی قرار نمی‌گرفت چون خداوند خود اجازه گناه داده و…
پس نه اختیار مطلق است و نه جبر مطلق.
اگر جبری هم هست ربط به اعمال انسانها دارد که باید بوسیله این جبر هرکس به حقش برسد.

اشتراک گذاری مطلب:
Email this to someone
email
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on LinkedIn
Linkedin

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

11 + 4 =

۲ دیدگاه‌

  1. مهدی گفت:

    مسأله ی جبر و اختیار بسیار ساده و قابل فهم توضیح داده شده است.سپاس فراوان